Dans ve tiyatro burada bir arada

Gogol’un eserinden uyarlanan Müfettiş, 25. İstanbul Tiyatro Festivali’nde. Oyun böylece şaşırtıyor oysa pandomim ve dansı bir arada seyrediyoruz hatta oyuncuların bedenlerini bir kukla gibi kullanışlarına da tanık oluyoruz.

Dans ve tiyatro burada bir arada

Eda Köprü YILMAYAN

25. İstanbul Tiyatro Festivali ile yerli ve yabancı oyunlar tiyatro severlerle buluşuyor. Festivalde bu yıl yedi eser çevrimiçi gösterilecek. Online izlenebilecek oyunlarda Rus klasikleri öne çıkıyor. Gogol’un Müfettiş’i, Anton Çehov’dan Ayı, Puşkin’in Boris Godunov eseri ve Maksim Gorki’nin Güneşin Çocukları sahnelenen oyunlar arasında. Bu yazıda Gogol’un eserinden sahneye aktarılan Müfettiş oyununu değerlendireceğiz.

1836 yılında yayınlanıp sahnelenen oyun, Çarlık Rusya’sındaki dejenere bürokrasiyi eleştiren bir komedidir. Taşrada kaymakamlık yapan Anton Antonoviç Skvoznik esnafın mallarını yağmalayıp, insanlara eziyet eden bir karakterdir. Bürokrasideki bozulma kendini kolluk kuvveti, yargı ve tıp alanında da gösterir. Günün birinde kaymakama bir dostundan mektup kazanç. Mektupta kimliğini gizleyen, tüm ili gözden geçirmek üzere dar bir emirle şehre gelecek müfettişten laf edilmektedir. “Dostu kaymakamı uyarır: Senin de herkes gibi zararsız günahların olduğunu, eline geçen fırsatları tepmekten hoşlanmadığını bildiğimden…” diye devam eder mektup.

Oyun şehre gelen, şık giyimli bir adamın kaymakam olduğuna inanılması, ona hizmet edilmesinin yanı sıra rüşvet verilmesi ve birbirinin ayağını kaydırmaya çalışan bürokratların düştüğü gülünç durumla devam eder. Sonunda iş işten geçmiştir, müfettiş olduğuna inanılan Hlestakov bürokratlardan, halktan topladığı yüklü paralarla her tarafta geri geleceğini söyleyerek şehri terk eder fakat terk etmeden önce uşağı Osip’cilt bir kâğıt kalem ister. Petersburg’da gazetelere fıkralar yazan Tryapiçkin’e yazması için kendi yaşadığı komik durumu tamamen anlatır. sonra postane müdürünün merakına yenilip mektubu açmasıyla gerçek ortaya çıkar. Fakat müfettiş çoktan şehri terk etmiştir.

‘KOMEDİYE SON VER’

Gogol’un sonsuz eseri bir dans tiyatrosu olarak sahneye taşınıyor. Ama şimdiye değin izlediğim en iyi performanslardan biri diyebilirim. Oyun ekran karşısında izleyiciyi böylece şaşırtıyor oysa pandomim ve dansı bir arada seyrediyoruz hatta oyuncuların bedenlerini bir kukla gibi kullanışlarına da tanık oluyoruz. İnsan vücudunun bir enstrüman gibi nasıl kullanıldığını dans, müzik ve ışık efektleriyle bir arada görüyoruz. Kanadalı koreograf Crystal Pite ve oyuncu Jonathon Young’un imzasını içeren eser Kidd Pivot dansçılarının büyüleyici performansıyla sahneleniyor. Bu oyunda dans ve tiyatronun gücü bir arada. Eserdeki çatışma, komedi ve kanunsuzluk Kanada’nın en iyi oyuncularının kaydedilmiş diyalogları/sesleri ile yayınlanıyor. Bir film müziği eşliğinde dansçılar, oyuncuların kaydedilen sesleriyle dudak senkronizasyonu yapılarak sahnede yer alıyor. Oyunu izlemeye başladığınızda senkronizasyondaki uyuma şaşırıyorsunuz. Anlatıcı devreye girdiğinde oyuncuların sahnede onun verdiği yönergelerle nasıl hareket ettiğini bakmak müthiş bir deneyim. Tüm dansçıların üstün performanslarının yanı sıra posta müdürünün reel ortaya çıktığında yani müfettiş sandıkları kişinin o olmadığını öğrendiğinde yaşadığı şok ve onu sahneye aktarışı büyüleyiciydi. O bölümü başa sarıp bitmiş izlemek isteyebilirsiniz. “Kill the comedy… Kill the whole comedy…” (Komediyi öldür… Bütün komediyi öldür) sözleri kulaklarınızda kalacak. Jonathon Young ve Crystal Pite ikilisini peşine düşüp takip etmek isterseniz festivalde gösterilen öteki eserleri de ‘Betroffenheit’.

Müfettiş oyununu canlı izlemenin keyfi eminim daha diğer olacaktı ama çevrimiçi ortamda da böylesine bir yapıtı mutlaka izlemenizi öneririm. Oyunlar 20 Kasım’a değin seyredilebilir.

Yorum yapın