“Hasan Dağı’nda olağandışı bir volkanik haraketlilik yok”

Aksaray Valiliği, en genç volkanik dağlardan biri olan Hasan Dağı’nda olağan dışı volkanik hareketlilik gözlenmediğini açıkladı. TÜBİTAK’ın desteğiyle Hasan Dağı’nda yapılacak analiz projesinin başkanlığını yürüten, Aksaray Üniversitesi Yerbilim Mühendisliği Birim Başkanı Prof. Dr. Hacı Murat Yılmaz, “Hasan Dağı’na gittiğinizde gaz çıkışları görülebilir. Bölgede volkanik krater yapıya sahip Narlı Göl var. Yine yakınında Ziga Termal Kaplıcaları var. Dağın eteklerinde gaz çıkışları var. Böyle gözlemsel değerler ile Hasan Dağı’nda anında hareket olacak, aramak; fazla dürüst bir teşebbüs değil” dedi.

"Hasan Dağı'nda olağandışı bir volkanik haraketlilik yok"

Türkiye’nin en genç volkanik dağlarından biri olan, Aksaray ve Niğde sınırları içinde bulunan Hasan Dağı’nda yıkım riskinin azaltılması için İl Tehlike Azaltma Planı (İRAP) hazırlama çalışmaları kapsamında, Aksaray Üniversitesi’nin ‘Hasan Dağı Volkanizmasının Tektonik ve Volkanik Açıdan Jeodezik ve Somut Sensörler ile İzlenmesi’ isimli projesi ‘TÜBİTAK 1001-Bilimsel ve Teknolojik Araştırmaları Destekleme Programı’na 2021 yılında sunularak kabul edildi.

Proje kapsamında Aksaray Üniversitesi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, MTA Genel Müdürlüğü, Aksaray AFAD Müdürlüğü ve Niğde AFAD Müdürlüğü karşılıklı alıştırma yürütecek.

Aksaray Valiliği, 2022 yılında başlayacak projenin tanıtımıyla ilgili dün yapılan mülakatta, volkanik hareketlenmeler gerçekleştiği yönünde basına yansıyan bilgilerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı. Yapılan açıklamada, “Hasan Dağı’nda tuhaf bir volkanik haraketlilik gözlenmemiştir” denildi.

‘EN SON PATLAMA MİLATTAN ÖNCE 6 BİN 600’DE OLDU’

Projenin yürütücüsü, Aksaray Üniversitesi Yerbilim Mühendisliği Birim Başkanı Prof. Dr. Hacı Murat Yılmaz, Hasan Dağı’ndaki volkanik patlamanın en son milattan önce 6 bin 600 yılında gerçekleştiğini belirterek, “Hasan Dağı, Dünya Volkanoloji Birliği’nce etkin volkanlar listesine alınmıştır. Hasan Dağı’ndaki en son patlamanın, milattan önce 6 bin 600 yılında olduğunu radyometrik tarihlendirme çalışmalarıyla ortaya konmuştur. Elde ettiğimiz radyometrik verilerle gaz çıkışları, bir takım bölgelerde kışın kar tutamama gözlemlerimiz ve altındaki üstünkörü magma tabakasının varlığı; Hasan Dağı’nın halen faal olduğunu onaylama etmektedir. Buradaki gazların çıkması ve sıcaklık artışı gündemde. Bu tartışmalar bunlardan nedeniyle çıkıyor. Bu konuyla ilgili Maden Teknik Arama Müdürlüğü’nün yaptığı çalışmalar var” diye konuştu.

Hasan Dağı ile ilgili TÜBİTAK’ın da çalışmaları olduğunu kaydeden Prof. Dr. Yılmaz “Burada Orta Anadolu Bölgesi’nin manâlı etkin faylarının biri olan Tuz Gölü fay hattı zonu var. 200 kilometre uzunluğunda ve Hasan Dağı’nın doğu kesiminde sınırlandırılıyor. zaman zaman da bu bölgede minik ölçekli depremler meydana geliyor. Bu olayın net olarak açıklanabilmesi için Hasan Dağı volkanizmasıyla ilgili ve ilişkili deformasyonların izlenmesi siklet arz ediyor” dedi.

Daha önce de Ulusal Deprem Araştırma Projesi kapsamında Tuzlu Gölü fay hattında çalışmaların olduğunu andıran Prof. Dr. Yılmaz “Bu bölgede ölçüler aldık ve kayma hızını tespit etmeye çalıştık. Mevcut elde ettiğimiz veriler daha önce yapılan araştırmalara paralel yönde. Sayısal olarak yatayda 3 milimetre civarında bir kayma saptandı. Bu çalışmaların ardından ‘Hasan Dağı’nın hareketleri tektonik mi yahut volkanik mi’ diyerek bir proje başlattık. Projemizi TÜBİTAK’a sunduk. Yer Sarsıntısı araştırma özel kapsamı açık havada Hasan Dağı jeodezik maddi sensörlerle izlenmesi projemiz kabul edildi. Hasan Dağı üstünde ve yakın çevresinde yüzey deformasyonlarının belirlenmesi amacıyla, bölgede kampanya tipi GPS ve sürekli 24 saat gözlem yapan değişmez noktalarımız olacak” diye konuştu.

‘YERYÜZÜNDE DEĞİŞİMİN ANALİZİ YAPILACAK’

36 ay sürecek proje hakkında ayrıntılı veri paylaşan Prof. Dr. Yılmaz, “Bunun yanına radar ‘İnterferometrik Suni Açıklıklı Radar’ tekniği, eğim ölçmeleri, sıcaklık ölçümleri, gaz ölçümleri ve fay ve çatlaklara dönük yapısal ve kinematik ölçümler yapılacaktır. Eğim ölçer ile kayma var mı, bakacağız. Sıcaklık ve gaz ölçümleri, fay ile çatlaklara dönük ölçüler elde edeceğiz. Bu ölçülerin neticesinde de birtakım vakit serisine emrindeki hakiki zamanlı ve hemen olan izlemeyle değerlendirme yapacağız. 36 aylık bir proje, az önce başlamadık. Bölgede bilim insanlarının yaptığı araştırmalar var. Buradan elde edilen veriler, yardımıyla yeryüzünde değişimin analizi yapılacak” dedi.

Hasan Dağı genç volkanik yapıya sahip olduğu için gaz çıkışlarının gözlenmesinin alışılagelmiş olduğunu kaydeden Prof. Dr. Yılmaz, “Hasan Dağı’na gittiğinizde gaz çıkışları görülebilir. Bölgede volkanik yanardağ ağzı yapıya sahip Narlı Göl var. Yeniden yakınında Ziga Termal Kaplıcaları var. Dağın eteklerinde gaz çıkışları var. Böyle gözlemsel değerler ile Hasan Dağı’nda anında hareket olacak, seslenmek; çok dürüst bir yaklaşım değil. Bu olayı bilimsel verilere tarafından yapmamız gerekli. 36 aylık bir proje bile yeterli gelmeyebilir. Bu proje, TÜBİTAK’ın en üst sınırıdır” diye konuştu.

’24 SAAT ANLIK VERİ ALACAĞIZ’

Proje bittikten sonra da çalışmaya devam edeceklerini dile getiren Prof. Dr. Yılmaz, “Değişmez tesislerimiz olacak. 24 saat anlık veri alacağız. Anlamlı bir bilgi alırsak bunu da kamuoyuyla paylaşacağız. Dünya genelinde volkanik ve tektonik aktivitelerin izlenmesinde kullanılan sensörlerle Hasan Dağı’nı incelemeye çalışacağız. Ayrıca Türkiye’de volkanların anlık olarak jeodezik yöntemlerle izlenmesine karşın birincil çalışma olacak. Bu projenin gelecekte Türkiye’deki öteki volkanik oluşumların izlenmesine ışık tutması ve bölgeyle ülke volkanolojisi ve tektoniğine hizmet etmesi beklemekteyiz” diye konuştu.

Hasan Dağı’nda çalışmalar yapan yerbilim yüksek mühendisi Nurcan Özdemir de şöyle konuştu:

“Hasan Dağı zaten etkin olan volkanik bir dağ. Dağın zirvesine meydana çıkan dağcılar ile tüm çıkanların gördüğü gibi gaz ve buhar çıkışları mevcut. Bu olay yıllarca de var. Aksaray’da Tuzlu Gölü fay hattı mevcut ama Hasan Dağı’nda gaz ve buhar çıkışı var. Yarın patlayacak, bir şey olacak gibi bir şart değil. Aksaray Üniversitesi, AFAD ile TÜBİTAK müşterek bölgeye cihazlar, yerleştirip ölçümler yapacaklar. 21 yıldır Aksaray’dayım. Şu an da halkımızın paniğe kapılması lüzum yok. Dağlar aniden ansızın patlamaz. Bunların bir süreci var. Alt tabakadaki magmanın bir kaynama süreci var. Bir hareke geçme süreciyle volkanizma etkiyi arıtma süreleri var. Bu olaylarda gözlemlenecek. Bu konuda kurumlar da gerekeni yapıyor.” (DHA)

Yorum yapın